Hashimoto flare-up: waarom zijn je klachten ineens erger?

Het ging eigenlijk best goed. Je had weer wat meer energie, kon meer doen en voelde je misschien eindelijk een beetje jezelf.

Maar ineens ben je opnieuw uitgeput. Je hoofd voelt wazig, je spieren doen meer pijn of klachten die een tijdje op de achtergrond waren, lijken allemaal tegelijk terug te komen.

Misschien denk je: **waarom zijn mijn Hashimoto-klachten ineens erger? Heb ik een Hashimoto flare-up?**

Online wordt zo'n slechte periode vaak een *Hashimoto flare-up* genoemd. Het is een herkenbare term, maar er zit een belangrijk verschil tussen klachten die tijdelijk erger worden en een daadwerkelijke verandering in je schildklierziekte.

Een paar slechte dagen betekenen namelijk niet automatisch dat je immuunsysteem actiever is geworden of dat je schildklier verder beschadigd raakt.

Wat is een Hashimoto flare-up?

Een Hashimoto flare-up is geen nauwkeurig afgebakende medische diagnose.

De term wordt vooral gebruikt voor een periode waarin klachten die mensen met Hashimoto ervaren tijdelijk duidelijk sterker aanwezig zijn.

Denk bijvoorbeeld aan:

- Meer vermoeidheid dan normaal.
- Hersenmist of concentratieproblemen.
- Spier- en gewrichtspijn.
- Meer last van kou.
- Slechter slapen.
- Obstipatie.
- Het gevoel dat je lichamelijk minder aankunt.

Deze klachten kunnen erg vervelend zijn, zeker wanneer je je daarvoor juist beter voelde.

Maar een tijdelijke toename van klachten bewijst niet dat het auto-immuunproces in je schildklier plotseling sterker is geworden.

De belangrijkste vraag is daarom: **wat is er veranderd waardoor je je slechter voelt?**

Waarom kunnen Hashimoto-klachten ineens erger worden?

Er zijn verschillende mogelijke verklaringen.

Soms is je schildklierfunctie veranderd. Maar klachten kunnen ook toenemen door slechte slaap, een infectie, hormonale veranderingen, medicatie, stress of andere gezondheidsproblemen.

Veel symptomen die mensen met Hashimoto ervaren, zijn namelijk niet specifiek voor deze aandoening.

Vermoeidheid kan bijvoorbeeld ook voorkomen bij bloedarmoede of slaaptekort. Hersenmist kan samenhangen met stress, hormonale veranderingen of een vitamine-B12-tekort.

Wanneer meerdere factoren tegelijk spelen, kan het voelen alsof al je Hashimoto-klachten ineens terug zijn.

Daarom is het verstandig om niet automatisch één oorzaak aan te wijzen.

Kan je schildklierfunctie veranderd zijn?

Ja. Hashimoto kan na verloop van tijd leiden tot een verdere afname van de schildklierfunctie.

Wanneer je schildklier minder hormoon produceert, kunnen klachten van hypothyreoïdie ontstaan of toenemen.

Denk aan toenemende vermoeidheid, kouwelijkheid, obstipatie, een droge huid en andere veranderingen die je niet eerder had.

Gebruik je levothyroxine? Dan kan je behoefte aan schildkliermedicatie in de loop van de tijd ook veranderen.

Wanneer klachten duidelijk toenemen en blijven bestaan, kan het verstandig zijn om met je arts te bespreken of controle van TSH en eventueel FT4 nodig is.

Aan je symptomen alleen kun je namelijk niet betrouwbaar zien hoe je schildklier functioneert.

Betekent een hoge TPO-waarde dat je een flare-up hebt?

Nee.

TPO-antistoffen kunnen de diagnose van een auto-immuun schildklieraandoening ondersteunen, maar ze zijn geen betrouwbare dagelijkse maat voor hoe ernstig je klachten zijn.

Een hoge of veranderende TPO-waarde betekent niet automatisch dat je Hashimoto op dat moment actiever is.

De hoogte van je TPO-antistoffen vertelt ook niet rechtstreeks hoeveel schildklierhormoon je lichaam beschikbaar heeft.

Voor het beoordelen van je actuele schildklierfunctie zijn TSH en FT4 doorgaans relevanter.

Daarom is het meestal niet zinvol om bij iedere slechte periode opnieuw TPO-antistoffen te laten bepalen om de klachten te verklaren.

Kan levothyroxine minder goed worden opgenomen?

Ja. De opname van levothyroxine kan worden beïnvloed door de manier waarop je het inneemt.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je tablet te dicht wordt ingenomen bij eten, koffie, calcium, ijzer of bepaalde medicijnen en supplementen.

Ook veranderingen in andere medicatie of sommige maag-darmproblemen kunnen invloed hebben.

Merk je dat je klachten veranderen? Kijk dan of er iets aan je medicatieroutine is veranderd.

Drink je tegenwoordig sneller koffie na je tablet? Gebruik je nieuwe supplementen? Of neem je levothyroxine op wisselende momenten in?

Dat zijn praktische dingen om na te gaan.

Een verandering in je routine betekent niet automatisch dat dit de oorzaak is. Maar het kan wel nuttige informatie zijn voor je arts.

**Pas je dosis levothyroxine nooit zelf aan vanwege een paar slechte dagen.**

Kan stress Hashimoto-klachten verergeren?

Stress kan invloed hebben op hoe je je lichamelijk en mentaal voelt.

Een langdurig drukke periode kan bijvoorbeeld zorgen voor slechter slapen, meer spierspanning, vermoeidheid, concentratieproblemen en veranderingen in je stemming.

Daardoor kun je bestaande klachten sterker ervaren.

Maar de uitspraak dat stress automatisch een Hashimoto flare-up veroorzaakt, is te eenvoudig.

Je kunt aan een slechte week niet zien of je immuunsysteem je schildklier op dat moment sterker aanvalt.

Kijk daarom liever naar concrete veranderingen.

Slaap je minder goed? Heb je weinig hersteltijd? Ben je voortdurend bezig? Eet je anders of voel je je gespannener dan normaal?

Dat kan helpen om beter te begrijpen waarom je klachten zijn toegenomen.

Kun je een terugval krijgen na een goede of drukke dag?

Sommige mensen merken dat ze zich na een actieve dag duidelijk slechter voelen.

Misschien heb je op een goede dag eindelijk weer veel gedaan: gewerkt, boodschappen gedaan, afgesproken met vrienden of huishoudelijke taken ingehaald.

De volgende dag voel je je uitgeput.

Dat kan voelen alsof je Hashimoto ineens is verergerd.

Maar één goede dag gevolgd door een slechte dag bewijst geen verandering in je schildklierfunctie.

Kijk ook naar je activiteiten, slaap en herstel.

Wanneer je na inspanning steeds opnieuw een sterke of langdurige terugval krijgt, zeker wanneer die je dagelijks functioneren beperkt, is het belangrijk om dit medisch te bespreken.

Kan een infectie klachten tijdelijk verergeren?

Ja.

Een verkoudheid, griep, COVID of een andere infectie kan vermoeidheid, spierpijn, hoofdpijn en concentratieproblemen veroorzaken.

Soms merk je pas later dat je ziek aan het worden was.

Ook na een infectie kan vermoeidheid nog enige tijd aanhouden.

Omdat deze klachten lijken op symptomen die mensen met Hashimoto ervaren, kun je ze gemakkelijk als een flare-up herkennen.

Maar een infectie kan dezelfde klachten veroorzaken bij mensen zonder schildklierziekte.

Welke invloed heeft slaap op je klachten?

Een paar slechte nachten kunnen veel verschil maken.

Slaaptekort kan invloed hebben op je energie, concentratie, stemming, pijnbeleving en hoe zwaar dagelijkse activiteiten aanvoelen.

Daardoor kun je je na een periode van slecht slapen lichamelijk duidelijk minder goed voelen.

Dat betekent niet dat slaaptekort iedere slechte Hashimoto-periode verklaart.

Maar het is wel een belangrijke factor om mee te nemen wanneer je probeert te begrijpen waarom je klachten zijn veranderd.

Kunnen menstruatie en overgang een rol spelen?

Ja. Hormonale veranderingen kunnen klachten beïnvloeden die ook bij schildklierproblemen voorkomen.

Rond de menstruatie of tijdens de perimenopauze kun je bijvoorbeeld meer last krijgen van vermoeidheid, slaapproblemen, stemmingswisselingen, hersenmist of hartkloppingen.

Heb je Hashimoto en merk je dat slechte periodes regelmatig samenvallen met bepaalde momenten in je cyclus?

Dan kan het nuttig zijn om dit patroon bij te houden.

Ook tijdens de overgang kunnen klachten ontstaan die gemakkelijk aan de schildklier worden toegeschreven.

Niet iedere verandering is automatisch een Hashimoto-klacht.

Kunnen ijzertekort of vitamine-B12-tekort de oorzaak zijn?

Ja. Sommige tekorten kunnen klachten veroorzaken die lijken op symptomen van hypothyreoïdie.

Bij ijzertekort of bloedarmoede kun je bijvoorbeeld vermoeidheid, hoofdpijn, kortademigheid en hartkloppingen ervaren.

Een vitamine-B12-tekort kan onder andere vermoeidheid, tintelingen en concentratieproblemen veroorzaken.

Dat betekent niet dat je bij een slechte periode automatisch ijzer of vitamine B12 moet gaan slikken.

Supplementen zijn geen algemene behandeling voor een Hashimoto flare-up.

Wanneer je klachten of medische voorgeschiedenis daar aanleiding toe geven, kan je arts beoordelen of aanvullend bloedonderzoek nodig is.

Kan voeding een Hashimoto flare-up veroorzaken?

Er bestaat geen universele lijst met voedingsmiddelen die bij iedereen met Hashimoto een flare-up veroorzaken.

Online worden soms gluten, zuivel, suiker en allerlei andere voedingsmiddelen genoemd als algemene triggers.

Maar Hashimoto alleen is geen reden om steeds meer voedingsmiddelen uit je dieet te schrappen.

Bij coeliakie is een strikt glutenvrij dieet noodzakelijk. Ook bij een vastgestelde voedselallergie of andere medische aandoening kunnen specifieke voedingsadviezen nodig zijn.

Merk je herhaaldelijk een duidelijke reactie na bepaald eten? Bespreek dat dan eventueel met je arts of diëtist.

Een slechte dag na een maaltijd bewijst niet automatisch dat dat voedingsmiddel je auto-immuunziekte heeft geactiveerd.

Wat als je schildklierwaarden normaal zijn?

Wanneer TSH en FT4 passend zijn, wordt een tekort aan schildklierhormoon minder waarschijnlijk als verklaring voor je toegenomen klachten.

Maar dat betekent niet dat je klachten niet echt zijn.

Het betekent dat er mogelijk verder gekeken moet worden.

Afhankelijk van je situatie kunnen bijvoorbeeld slaapproblemen, een infectie, bloedarmoede, ijzertekort, vitamine-B12-tekort, hormonale veranderingen, medicatie, stress of andere medische aandoeningen een rol spelen.

Een diagnose Hashimoto mag niet voorkomen dat andere oorzaken worden onderzocht.

Moet je meer levothyroxine nemen tijdens een flare-up?

Nee, niet op eigen initiatief.

Levothyroxine is bedoeld om een tekort aan schildklierhormoon te behandelen. De dosis wordt niet aangepast op basis van één slechte dag.

Het duurt bovendien tijd voordat veranderingen in de dosering volledig zichtbaar zijn in je bloedwaarden.

Een extra tablet nemen omdat je vandaag extreem moe bent, is geen behandeling voor een zogenaamde flare-up.

Te veel schildklierhormoon kan juist klachten veroorzaken, zoals hartkloppingen, trillen, onrust en slaapproblemen.

Verander je medicatie daarom alleen in overleg met je behandelaar.

Wat kun je doen bij een Hashimoto flare-up?

Wanneer je klachten tijdelijk erger zijn, hoef je niet meteen je hele dieet, medicatie of supplementenroutine te veranderen.

Begin met kijken wat er de afgelopen dagen of weken anders was.

Heb je slecht geslapen? Ben je ziek geweest? Was je actiever dan normaal? Is je medicatieroutine veranderd? Of spelen er hormonale veranderingen?

Op een slechte dag kan het helpen om je activiteiten tijdelijk aan te passen en voldoende rust te nemen.

Regelmatig eten, voldoende drinken en een zo normaal mogelijke slaaproutine kunnen eveneens belangrijk zijn.

Maar probeer niet iedere slechte periode zelfstandig te behandelen alsof vaststaat dat Hashimoto de oorzaak is.

Wanneer klachten blijven bestaan of duidelijk erger worden, is het verstandig om medisch advies te vragen.

Hoe kun je terugkerende slechte periodes bijhouden?

Als je regelmatig merkt dat klachten plotseling toenemen, kan een kort overzicht helpen om patronen te herkennen.

Noteer bijvoorbeeld:

- Wanneer de slechte periode begon.
- Welke klachten duidelijk erger zijn geworden.
- Hoe lang de klachten aanhouden.
- Hoe je de afgelopen nachten hebt geslapen.
- Of je ziek bent geweest.
- Of je opvallend veel hebt gedaan.
- Of er veranderingen zijn in je menstruatie of overgang.
- Of je nieuwe medicijnen of supplementen gebruikt.
- Of je levothyroxine anders inneemt dan normaal.

Je hoeft niet ieder klein verschil te registreren.

Het gaat vooral om veranderingen die terugkeren en die je eventueel met je arts kunt bespreken.

Wanneer moet je met verergerde klachten naar de huisarts?

Een paar mindere dagen hoeven niet meteen te betekenen dat er iets ernstigs aan de hand is.

Maar neem contact op met je huisarts wanneer je klachten duidelijk erger zijn dan normaal, weken blijven aanhouden of je dagelijks functioneren sterk beïnvloeden.

Ook nieuwe klachten, opvallende hartkloppingen, onverklaarbaar gewichtsverlies of andere duidelijke veranderingen verdienen beoordeling.

Bij acute ernstige klachten, zoals pijn op de borst, ernstige benauwdheid of flauwvallen, is direct medische hulp nodig.

Je arts kan beoordelen of controle van TSH en FT4 of ander onderzoek passend is.

Wat moet je onthouden?

Een Hashimoto flare-up is een begrijpelijke naam voor een periode waarin je klachten tijdelijk veel sterker aanwezig zijn.

Maar het is geen nauwkeurig gedefinieerde medische diagnose.

Je kunt aan een paar slechte dagen niet automatisch zien dat je auto-immuunziekte actiever is geworden of dat je schildklier verder beschadigd raakt.

Soms is je schildklierfunctie veranderd. Maar slaaptekort, infecties, hormonale veranderingen, medicatie, stress en andere oorzaken kunnen vergelijkbare klachten geven.

**Vraag daarom niet alleen hoe je een flare-up zo snel mogelijk kunt stoppen, maar vooral wat er daadwerkelijk veranderd is sinds je je slechter voelt.**

Dat helpt om klachten beter te begrijpen en zo nodig de juiste oorzaak te laten onderzoeken.