Hashimoto en slaap: waarom kun je slecht slapen?

Misschien ben je doodmoe wanneer je naar bed gaat, maar lukt het toch niet om in slaap te vallen.

Of je valt gemakkelijk in slaap, maar wordt gedurende de nacht steeds wakker.

Misschien slaap je acht of negen uur en word je alsnog uitgeput wakker.

Als je Hashimoto hebt, is het logisch dat je je afvraagt of je slaapproblemen door je schildklier komen.

**Hashimoto en slecht slapen kunnen samengaan, maar niet ieder slaapprobleem wordt door Hashimoto veroorzaakt.**

Een trage schildklier kan vermoeidheid en een grotere slaapbehoefte veroorzaken. Te veel schildklierhormoon kan juist zorgen voor onrust en moeite met slapen.

Daarnaast kunnen slaapapneu, rusteloze benen, stress, hormonale veranderingen en andere factoren je nachtrust beïnvloeden.

Daarom is het belangrijk om eerst te kijken welk soort slaapprobleem je hebt.

Welke slaapproblemen kun je ervaren bij Hashimoto?

Slaapproblemen kunnen op verschillende manieren voorkomen.

Misschien lig je lang wakker voordat je in slaap valt. Of je wordt meerdere keren per nacht wakker en kunt daarna moeilijk opnieuw inslapen.

Sommige mensen worden veel te vroeg wakker, terwijl anderen juist lang slapen maar zich nauwelijks uitgerust voelen.

Ook kun je overdag opvallend slaperig zijn, zelfs wanneer je denkt voldoende uren te hebben geslapen.

Deze klachten kunnen voorkomen bij mensen met Hashimoto, maar zijn niet specifiek voor de aandoening.

Het verschil tussen moeilijk inslapen, vaak wakker worden en niet uitgerust wakker worden is belangrijk, omdat de mogelijke oorzaken en behandelingen kunnen verschillen.

Kan Hashimoto slaapproblemen veroorzaken?

Hashimoto is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem zich tegen de schildklier richt.

Na verloop van tijd kan hierdoor hypothyreoïdie ontstaan, ook wel een trage schildklier genoemd.

Wanneer je lichaam onvoldoende schildklierhormoon heeft, kunnen vermoeidheid, traagheid en een grotere behoefte aan slaap optreden.

Maar Hashimoto veroorzaakt niet automatisch slapeloosheid.

Je kunt Hashimoto hebben terwijl je schildklierfunctie normaal is.

En ook wanneer je hypothyreoïdie hebt, kunnen je slaapproblemen door iets anders worden veroorzaakt.

Daarom is het niet voldoende om alleen naar de diagnose Hashimoto te kijken.

Het is minstens zo belangrijk om te begrijpen wat er tijdens je slaap gebeurt en hoe je je overdag voelt.

Wat is het verschil tussen vermoeidheid en slaperigheid?

Vermoeidheid en slaperigheid worden vaak door elkaar gebruikt.

Toch betekenen ze niet hetzelfde.

**Vermoeidheid** betekent dat je weinig energie hebt, lichamelijk uitgeput bent of moeite hebt om dagelijkse activiteiten vol te houden.

**Slaperigheid** betekent dat je daadwerkelijk de neiging hebt om in slaap te vallen.

Je kunt dus enorm vermoeid zijn zonder overdag bijna in slaap te vallen.

Andersom kun je slaperig zijn omdat je nachtrust regelmatig wordt onderbroken, zelfs wanneer je voldoende uren in bed ligt.

Dat onderscheid kan je huisarts helpen om gerichter naar mogelijke oorzaken te kijken.

Waarom kun je lang slapen en toch moe wakker worden?

Veel uren slapen betekent niet automatisch dat je goed slaapt.

Wanneer je slaap regelmatig wordt onderbroken, kun je acht of negen uur in bed liggen en toch onvoldoende uitgerust wakker worden.

Misschien merk je die onderbrekingen zelf niet eens.

Bij slaapapneu wordt de ademhaling tijdens de slaap bijvoorbeeld herhaaldelijk verstoord, waardoor de slaapkwaliteit kan afnemen.

Maar ook hypothyreoïdie, bloedarmoede, bepaalde medicijnen, hormonale veranderingen, depressieve klachten en andere aandoeningen kunnen bijdragen aan aanhoudende vermoeidheid.

Daarom betekent "ik slaap lang, maar blijf moe" niet automatisch dat je nog meer uren moet slapen.

Soms is het belangrijker om te onderzoeken waarom je slaap onvoldoende herstel lijkt te geven.

Kan een trage schildklier je slaap beïnvloeden?

Een trage schildklier wordt vooral geassocieerd met vermoeidheid, slaperigheid en een grotere behoefte aan slaap.

Andere klachten kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn, zoals kouwelijkheid, obstipatie, droge huid, spierklachten, concentratieproblemen en gewichtstoename.

Wanneer je slecht slaapt of voortdurend uitgeput bent en daarnaast meerdere klachten hebt die bij hypothyreoïdie passen, kan het zinvol zijn om je schildklierfunctie te laten controleren.

TSH en vrij T4 (FT4) zijn belangrijke bloedwaarden om de schildklierfunctie te beoordelen.

Maar aan je slaappatroon alleen kun je niet vaststellen of je schildklier te traag werkt.

Kan te veel schildklierhormoon slapeloosheid veroorzaken?

Ja.

Een teveel aan schildklierhormoon kan klachten geven zoals hartkloppingen, trillen, zweten, warmte-intolerantie, lichamelijke onrust en moeite met slapen.

Dat kan bijvoorbeeld voorkomen wanneer iemand meer levothyroxine gebruikt dan het lichaam nodig heeft.

Soms ontstaat een opgejaagd gevoel, waardoor ontspannen of inslapen moeilijker wordt.

Gebruik je levothyroxine en zijn je slaapproblemen begonnen na een dosisverhoging? Bespreek dit dan met je arts.

Die kan beoordelen of controle van TSH en FT4 nodig is.

Dat betekent niet dat iedere slechte nacht bewijst dat je dosering te hoog is.

Verander je schildkliermedicatie daarom nooit zelf op basis van alleen slaapproblemen.

Waarom kun je moe zijn terwijl je hoofd 's avonds blijft doorgaan?

Misschien ben je lichamelijk uitgeput, maar blijven je gedachten actief zodra je in bed ligt.

Je denkt aan wat er die dag is gebeurd, wat je morgen moet doen of waar je je zorgen over maakt.

Dat kan het inslapen moeilijk maken.

Piekeren, stress, angst, laat doorwerken en veel mentale activiteit kunnen allemaal een rol spelen.

Maar dit is geen specifiek kenmerk van Hashimoto.

Het is daarom niet juist om automatisch te zeggen dat Hashimoto je zenuwstelsel voortdurend in een soort aan-stand zet.

Wanneer je merkt dat je hoofd 's avonds moeilijk tot rust komt, kan het helpen om te kijken naar je avondgewoonten en de omstandigheden waarin je probeert te slapen.

Kan slaapapneu een oorzaak zijn van vermoeidheid bij Hashimoto?

Ja. Iemand met Hashimoto kan daarnaast slaapapneu hebben.

Slaapapneu is een aandoening waarbij de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk stopt of vermindert.

Hierdoor kan je slaap regelmatig worden onderbroken, soms zonder dat je dat zelf bewust merkt.

Mogelijke aanwijzingen zijn luid snurken, ademstops die een partner opmerkt, naar lucht happen tijdens de slaap, ochtendhoofdpijn en uitgesproken slaperigheid overdag.

Sommige mensen worden ook regelmatig wakker of voelen zich iedere ochtend uitgeput.

Niet iedereen met slaapapneu heeft dezelfde symptomen.

Blijf je ondanks voldoende uren slaap erg moe of slaperig, vooral wanneer je snurkt of iemand ademstops heeft gezien? Bespreek dit dan met je huisarts.

Meer uren in bed liggen lost onbehandelde slaapapneu niet op.

Kunnen rusteloze benen je slaap verstoren?

Ja.

Bij het rustelozebenensyndroom, ook wel restless legs syndrome genoemd, ontstaat meestal tijdens rust een sterke behoefte om de benen te bewegen.

Vaak gaat dit samen met een onaangenaam gevoel in de benen.

De klachten zijn doorgaans erger in de avond of nacht. Bewegen geeft tijdelijk verlichting.

Daardoor kan inslapen moeilijk worden.

Rusteloze benen kunnen verschillende oorzaken hebben. Onder andere ijzertekort kan een rol spelen.

Wanneer je hier regelmatig last van hebt, is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken.

Gebruik niet op eigen initiatief hoge doseringen ijzer.

IJzersupplementen kunnen bovendien de opname van levothyroxine verminderen wanneer je ze te dicht bij je schildkliermedicatie inneemt.

Hashimoto en slecht slapen tijdens de overgang

Tijdens de perimenopauze en menopauze kunnen hormonale veranderingen je nachtrust beïnvloeden.

Misschien word je wakker door opvliegers of nachtelijk zweten.

Maar ook zonder duidelijke opvliegers kunnen veranderingen in je slaappatroon optreden.

Dat is relevant omdat Hashimoto en overgangsklachten tegelijkertijd kunnen voorkomen.

Slecht slapen, vermoeidheid, stemmingsveranderingen en concentratieproblemen kunnen bij beide situaties worden ervaren.

Wanneer je rond de overgang slechter begint te slapen, hoeft dus niet iedere verandering door je schildklier te worden veroorzaakt.

Je leeftijd, menstruatiepatroon, andere klachten en schildklierwaarden kunnen samen helpen om de situatie beter te beoordelen.

Kan stress je slaap verstoren?

Stress kan het moeilijker maken om in slaap te vallen of door te slapen.

Misschien merk je dat je in bed blijft nadenken over werk, familie of andere zorgen.

Of je wordt 's nachts wakker en kunt daarna moeilijk opnieuw ontspannen.

Dat komt ook voor bij mensen zonder Hashimoto.

Maar stress mag niet automatisch als verklaring worden gebruikt voor ieder slaapprobleem.

Wanneer je maandenlang slecht slaapt, extreem slaperig bent overdag of nieuwe lichamelijke klachten hebt, verdient dat verdere aandacht.

Het is belangrijk om zowel je dagelijkse belasting als mogelijke medische oorzaken serieus te nemen.

Kan koffie je slaap beïnvloeden?

Ja. Cafeïne heeft een stimulerende werking en kan het inslapen bemoeilijken of je nachtrust verstoren.

Hoe gevoelig je ervoor bent, verschilt per persoon.

Sommige mensen merken weinig van een kop koffie in de middag, terwijl anderen er 's avonds nog wakker van liggen.

Cafeïne zit niet alleen in koffie, maar ook in thee, cola, energiedrank en chocolade.

Wanneer je slecht slaapt, kan het nuttig zijn om te kijken hoeveel cafeïne je gebruikt en op welke tijdstippen.

Dat betekent niet dat iedereen met Hashimoto volledig moet stoppen met koffie.

Let vooral op het effect op jouw slaap.

Gebruik je levothyroxine, houd dan ook rekening met de voorgeschreven innamerichtlijnen. Koffie kan de opname van levothyroxine verminderen wanneer je die te snel na je tablet drinkt.

En hoe zit het met alcohol?

Alcohol kan ervoor zorgen dat je aanvankelijk gemakkelijker in slaap valt.

Maar later in de nacht kan alcohol de slaap verstoren en ervoor zorgen dat je vaker wakker wordt.

Ook kan alcohol bestaande slaapproblemen verergeren.

Gebruik alcohol daarom niet als slaapmiddel.

Wanneer je merkt dat je na alcohol slechter slaapt, kan dat een nuttig patroon zijn om te herkennen.

Welke slaapgewoonten kunnen helpen?

Voor veel mensen kunnen eenvoudige, regelmatige slaapgewoonten helpen.

Probeer ongeveer op dezelfde tijd op te staan en houd je slaapritme zo regelmatig mogelijk.

Zorg overdag voor voldoende daglicht en beweeg regelmatig, voor zover je gezondheid en belastbaarheid dat toelaten.

Een donkere, stille en comfortabele slaapkamer kan bijdragen aan een prettige slaapomgeving.

Ook kan het helpen om in de avond minder fel licht te gebruiken, laat cafeïnegebruik te beperken en tijd te nemen om af te schakelen.

Je hoeft geen ingewikkeld avondritueel van twee uur te ontwikkelen.

Consistente, haalbare gewoonten zijn vaak nuttiger dan proberen iedere nacht perfect te slapen.

Wat kun je doen als je niet in slaap kunt vallen?

Wanneer je langere tijd wakker ligt, kan het frustrerend zijn om steeds naar de klok te kijken.

Je gaat misschien berekenen hoeveel uur slaap je nog overhoudt.

Dat kan de druk om in slaap te vallen vergroten.

Lig je langere tijd klaarwakker, dan kan het helpen om even uit bed te gaan en iets rustigs te doen bij gedimd licht.

Ga terug wanneer je weer slaperig wordt.

Het doel is dat je bed zo veel mogelijk verbonden blijft met slapen, in plaats van met langdurig wakker liggen en piekeren.

Je hoeft daarbij niet voortdurend op de klok te kijken of precies twintig minuten af te tellen.

Moet je eerder naar bed als je altijd moe bent?

Niet automatisch.

Wanneer je overdag uitgeput bent, lijkt het logisch om steeds vroeger naar bed te gaan.

Maar vermoeidheid betekent niet altijd dat je op dat moment ook slaperig bent.

Als je veel langer in bed ligt dan je daadwerkelijk slaapt, kan dat bij sommige vormen van slapeloosheid juist ongunstig zijn.

Het gaat daarom niet alleen om zoveel mogelijk uren in bed doorbrengen.

Het gaat om voldoende slaap van passende kwaliteit.

De slaapbehoefte verschilt enigszins per persoon. Voor de meeste volwassenen ligt die rond zeven tot negen uur per nacht.

Kijk niet alleen naar het aantal uren, maar ook naar hoe je overdag functioneert.

Wat helpt bij langdurige slapeloosheid?

Wanneer je gedurende langere tijd moeite hebt met inslapen of doorslapen, zijn algemene slaaptips niet altijd voldoende.

Bij chronische slapeloosheid is cognitieve gedragstherapie voor insomnie, vaak afgekort als CGT-I, een aanbevolen behandeling.

Deze behandeling richt zich onder andere op gewoonten, gedachten en patronen die slaapproblemen in stand kunnen houden.

Dat is iets anders dan alleen proberen eerder naar bed te gaan of een ontspanningsoefening doen.

Je huisarts kan met je bespreken welke begeleiding of behandeling passend is.

Gebruik slaapmiddelen niet langdurig op eigen initiatief en bespreek eventuele medicatie met een zorgverlener.

Wat als je schildklierwaarden goed zijn, maar je slecht blijft slapen?

Wanneer je TSH en FT4 passend zijn, is het niet verstandig om automatisch meer levothyroxine als oplossing te zien.

Goede schildklierwaarden maken andere mogelijke verklaringen belangrijker om te onderzoeken.

Denk aan slaapapneu, rusteloze benen, stress, angst, depressieve klachten, pijn, overgangsklachten, medicatie, cafeïne, alcohol of een andere slaapstoornis.

Soms bestaan meerdere oorzaken naast elkaar.

Je kunt Hashimoto hebben én slaapapneu.

Of Hashimoto én overgangsklachten.

De ene diagnose sluit de andere niet uit.

Blijf daarom niet uitsluitend naar je schildklier kijken wanneer je slaapproblemen aanhouden.

Wanneer moet je slecht slapen met je huisarts bespreken?

Een paar slechte nachten komen bij vrijwel iedereen voor.

Maar wanneer slaapproblemen langdurig aanhouden, regelmatig terugkomen of duidelijk invloed hebben op je dagelijks functioneren, is het verstandig om ze met je huisarts te bespreken.

Doe dat zeker wanneer je overdag extreem slaperig bent, regelmatig onbedoeld in slaap valt, luid snurkt of mogelijke ademstops hebt.

Ook regelmatig naar lucht happen tijdens de slaap, rusteloze benen, nieuwe hartkloppingen of aanhoudende uitputting ondanks voldoende slaap verdienen aandacht.

Wanneer je slaperig bent, wees dan extra voorzichtig met autorijden of andere activiteiten waarbij je alert moet blijven.

Rijd niet wanneer je merkt dat je moeite hebt om wakker te blijven.

Wat kun je bijhouden in een slaapdagboek?

Een eenvoudig slaapdagboek kan helpen om patronen zichtbaar te maken.

Noteer gedurende één of twee weken ongeveer wanneer je naar bed gaat, hoe lang het duurt voordat je in slaap valt en hoe vaak je 's nachts wakker wordt.

Schrijf ook op wanneer je opstaat, of je overdag slaapt en hoe uitgerust je je voelt.

Wanneer dat relevant is, kun je cafeïnegebruik, alcohol, medicijnen en andere klachten noteren.

Je hoeft je slaap niet iedere minuut te meten.

Het doel is om een overzicht te krijgen dat je samen met je arts kunt bespreken.

Een smartwatch of slaaptracker kan interessante informatie geven, maar kan niet zelfstandig vaststellen of je een slaapstoornis hebt.

Hashimoto en slaap: wat moet je onthouden?

Hashimoto en slaapproblemen kunnen samengaan, maar slecht slapen heeft niet altijd met je schildklier te maken.

Wanneer Hashimoto tot hypothyreoïdie heeft geleid, kun je meer last hebben van vermoeidheid en slaperigheid.

Een teveel aan schildklierhormoon kan juist onrust, hartkloppingen en slapeloosheid veroorzaken.

Daarnaast kunnen slaapapneu, rusteloze benen, stress, hormonale veranderingen, medicijnen, cafeïne en andere factoren een rol spelen.

Kijk daarom niet alleen naar hoeveel uur je slaapt.

Kijk ook naar hoe je slaapt, wat je wakker houdt en hoe je je overdag voelt.

En wanneer je nachtrust structureel een probleem wordt, hoef je dat niet automatisch te accepteren als iets wat nu eenmaal bij Hashimoto hoort.

Het kan de moeite waard zijn om samen met je arts te onderzoeken wat er werkelijk achter zit.