Waardoor krijg je Hashimoto? Dit weten we over de oorzaken

Misschien heb je jarenlang nergens bij stilgestaan.

Je werkte, sportte, maakte plannen en leefde gewoon je leven.

En dan krijg je ineens te horen:

"Je hebt Hashimoto."

Een van de eerste vragen die dan kan ontstaan is:

**"Maar waardoor heb ik Hashimoto gekregen?"**

Misschien denk je terug aan een stressvolle periode. Aan een zwangerschap. Aan een infectie. Aan wat je hebt gegeten.

Of je vraagt je af of je jarenlang te veel van jezelf hebt gevraagd.

Het antwoord is dat we bij Hashimoto meestal niet één duidelijke oorzaak kunnen aanwijzen.

We weten dat erfelijke aanleg en het immuunsysteem een belangrijke rol spelen. Daarnaast zijn er biologische en omgevingsfactoren die samenhangen met een grotere kans op schildklierauto-immuniteit.

Maar bij één individuele persoon kunnen we meestal niet zeggen:

"Dít heeft jouw Hashimoto veroorzaakt."

Wat is Hashimoto precies?

Hashimoto, ook wel de ziekte van Hashimoto of Hashimoto-thyreoïditis genoemd, is een auto-immuunziekte van de schildklier.

Normaal gesproken helpt je afweersysteem je beschermen tegen bijvoorbeeld virussen en bacteriën.

Bij een auto-immuunziekte richt het afweersysteem zich ook tegen onderdelen van het eigen lichaam.

Bij Hashimoto is de schildklier het doelwit.

In het bloed kunnen antistoffen worden gevonden tegen onderdelen van de schildklier, zoals:

- Anti-TPO: antistoffen tegen schildklierperoxidase.
- Anti-Tg: antistoffen tegen thyreoglobuline.

Door de auto-immuunreactie kan het schildklierweefsel in de loop van de tijd beschadigd raken.

Daardoor kan de schildklier uiteindelijk onvoldoende schildklierhormoon produceren.

Dat noemen we hypothyreoïdie, oftewel een trage schildklier.

Maar Hashimoto en hypothyreoïdie zijn niet precies hetzelfde.

Je kunt Hashimoto hebben terwijl je schildklier nog voldoende hormoon produceert.

Wat veroorzaakt Hashimoto?

De precieze oorzaak van Hashimoto is niet volledig bekend.

Onderzoekers gaan ervan uit dat de ziekte ontstaat door een combinatie van genetische aanleg, veranderingen in de werking van het immuunsysteem en verschillende omgevingsfactoren.

Dat betekent niet dat iedere mogelijke risicofactor ook daadwerkelijk de ziekte veroorzaakt.

Twee mensen kunnen bijvoorbeeld dezelfde erfelijke aanleg of vergelijkbare omstandigheden hebben, terwijl maar één van hen Hashimoto ontwikkelt.

Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen:

- Factoren waarvan bekend is dat ze de kans op Hashimoto verhogen.
- Factoren die mogelijk een rol spelen, maar waarvan de precieze invloed nog wordt onderzocht.
- Gebeurtenissen die toevallig rond de diagnose plaatsvonden.

Dat laatste is belangrijk.

Wanneer je Hashimoto ontdekt na een stressvolle periode of infectie, betekent dat niet automatisch dat die gebeurtenis de ziekte heeft veroorzaakt.

Is Hashimoto erfelijk?

Erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol bij Hashimoto.

Hashimoto en andere auto-immuunziekten van de schildklier komen vaker voor binnen bepaalde families.

Heb je een ouder, broer, zus of ander familielid met Hashimoto of een andere auto-immuunziekte?

Dan kan je eigen kans verhoogd zijn.

Maar erfelijke aanleg betekent niet dat je Hashimoto zeker zult krijgen.

Je kunt een verhoogde aanleg hebben zonder ooit de ziekte te ontwikkelen.

En andersom kun je Hashimoto krijgen zonder dat je weet van familieleden met dezelfde diagnose.

Erfelijkheid is dus een belangrijk onderdeel van het ontstaan van Hashimoto, maar niet de volledige verklaring.

Waarom komt Hashimoto vaker voor bij vrouwen?

Hashimoto komt duidelijk vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Waarom dat verschil zo groot is, is niet volledig opgehelderd.

Onderzoekers kijken onder andere naar:

- Verschillen in de werking van het immuunsysteem.
- Genetische factoren.
- De mogelijke invloed van geslachtshormonen.

Verschillende auto-immuunziekten komen vaker voor bij vrouwen.

Maar het is te simpel om te zeggen dat Hashimoto uitsluitend door vrouwelijke hormonen wordt veroorzaakt.

De ontwikkeling van de ziekte is ingewikkelder dan dat.

Kan zwangerschap Hashimoto veroorzaken?

Zwangerschap en de periode na de bevalling brengen veranderingen met zich mee in het immuunsysteem en de schildklierfunctie.

Sommige vrouwen ontdekken tijdens of na een zwangerschap voor het eerst dat zij schildklierauto-immuniteit hebben.

In de periode na de bevalling kan ook postpartum thyroiditis ontstaan.

Dit is een ontsteking van de schildklier die samenhangt met auto-immuniteit en tijdelijk een te snelle of juist trage schildklierfunctie kan veroorzaken.

Postpartum thyroiditis en Hashimoto zijn verwante aandoeningen, maar niet precies hetzelfde.

Een zwangerschap betekent daarom niet automatisch dat Hashimoto daardoor is ontstaan.

Het kan wel een periode zijn waarin bestaande schildklierauto-immuniteit of een aanleg voor schildklierproblemen duidelijker wordt.

Heb je na een bevalling opvallende vermoeidheid, hartkloppingen, onrust, kouwelijkheid of andere aanhoudende klachten?

Bespreek dan met je arts of controle van je schildklierfunctie nodig is.

Kan stress Hashimoto veroorzaken?

Dit is een vraag die veel mensen bezighoudt.

Misschien begonnen je klachten na een moeilijke periode.

Je had veel stress, sliep slecht of moest lange tijd meer doen dan je eigenlijk aankon.

Dan is het begrijpelijk dat je je afvraagt:

"Heb ik daardoor Hashimoto gekregen?"

Stress kan invloed hebben op je slaap, stemming, energie, concentratie en hoe je lichamelijke klachten ervaart.

Ook wordt onderzocht welke rol stress kan spelen bij het ontstaan en verloop van auto-immuunziekten.

Maar bij Hashimoto is niet overtuigend aangetoond dat langdurige stress op zichzelf de ziekte veroorzaakt.

Een stressvolle periode vóór je diagnose is daarom geen bewijs dat stress jouw Hashimoto heeft veroorzaakt.

Stress verminderen kan zinvol zijn voor je algemene gezondheid en welzijn.

Maar je hoeft je diagnose niet te verklaren vanuit de gedachte dat je beter had moeten ontspannen.

Kan een virus of infectie Hashimoto veroorzaken?

Ook infecties worden onderzocht als mogelijke factor bij het ontstaan van auto-immuunziekten.

Er bestaan verschillende wetenschappelijke hypotheses over de manier waarop infecties bij mensen met een bepaalde aanleg invloed kunnen hebben op het immuunsysteem.

Maar bij Hashimoto is meestal geen specifieke infectie aan te wijzen als oorzaak.

Misschien werd je ziek door een virus en kreeg je daarna schildklierklachten.

Die volgorde bewijst niet automatisch dat het virus Hashimoto heeft veroorzaakt.

Het auto-immuunproces kan namelijk al aanwezig zijn voordat de diagnose wordt gesteld.

Daarom is achteraf vaak niet vast te stellen wanneer Hashimoto precies is begonnen.

Kan te veel jodium Hashimoto veroorzaken of verergeren?

Jodium verdient bijzondere aandacht bij schildklierziekten.

Je lichaam heeft jodium nodig om schildklierhormonen te produceren.

Te weinig jodium kan schildklierproblemen veroorzaken.

Maar veel meer jodium gebruiken is niet automatisch beter.

Een hoge jodiuminname kan bij mensen die daarvoor gevoelig zijn schildklierfunctiestoornissen uitlokken of verergeren.

Ook bestaat er een verband tussen een hoge jodiumblootstelling en schildklierauto-immuniteit.

Dat betekent niet dat iedereen die veel jodium binnenkrijgt Hashimoto ontwikkelt.

En het betekent ook niet dat mensen met Hashimoto alle jodium moeten vermijden.

Het gaat om voldoende jodium, zonder onnodig hoge hoeveelheden.

Gebruik daarom niet op eigen initiatief hooggedoseerde jodiumsupplementen, kelppreparaten of grote hoeveelheden zeewier om je schildklier te ondersteunen.

Bespreek eventuele supplementen met je arts of apotheker.

Kunnen gluten, zuivel of andere voedingsmiddelen Hashimoto veroorzaken?

Er is geen specifiek voedingsmiddel waarvan bewezen is dat het bij iedereen Hashimoto veroorzaakt.

Dat geldt ook voor gluten.

Coeliakie komt vaker voor bij mensen met auto-immuunziekten van de schildklier.

Wanneer je coeliakie hebt, is een strikt glutenvrij dieet noodzakelijk.

Maar dat betekent niet dat gluten bij iedereen met Hashimoto de oorzaak van de ziekte zijn.

Ook is niet bewezen dat het eten van zuivel, soja, brood of pasta op zichzelf Hashimoto veroorzaakt.

Je hoeft daarom niet achteraf te denken dat je de ziekte hebt gekregen omdat je jarenlang bepaalde voedingsmiddelen hebt gegeten.

Er bestaat geen bewezen dieet waarmee je Hashimoto gegarandeerd kunt voorkomen.

En er bestaat ook geen reden om zonder medische noodzaak steeds meer voedingsmiddelen te schrappen.

Een gevarieerd voedingspatroon blijft voor de meeste mensen een goede basis.

Kun je Hashimoto krijgen door een ongezonde leefstijl?

Een gezonde leefstijl is belangrijk voor je algemene gezondheid.

Voldoende slaap, gevarieerde voeding, passende beweging en niet roken kunnen je gezondheid ondersteunen.

Maar ook mensen die gezond eten, regelmatig bewegen en goed voor zichzelf zorgen, kunnen Hashimoto ontwikkelen.

Daarom kun je niet zeggen dat iemand de ziekte heeft gekregen door ongezond te leven.

Leefstijl kan invloed hebben op hoe je je voelt en op bepaalde gezondheidsrisico's.

Maar dat is niet hetzelfde als bewijzen waardoor Hashimoto is ontstaan.

Je hoeft dus niet te zoeken naar één verkeerde gewoonte die je ziekte zou verklaren.

Waarom komen andere auto-immuunziekten vaker voor bij Hashimoto?

Auto-immuunziekten kunnen vaker samen voorkomen.

Mensen met Hashimoto hebben daardoor een verhoogde kans op bepaalde andere auto-immuunziekten.

Voorbeelden zijn:

- Coeliakie.
- Diabetes type 1.
- Auto-immuungastritis en pernicieuze anemie.
- Vitiligo.
- Bepaalde andere auto-immuunziekten.

Dat betekent niet dat je deze aandoeningen automatisch krijgt.

Het betekent ook niet dat iedereen met Hashimoto uitgebreid op iedere auto-immuunziekte onderzocht moet worden.

Maar wanneer je klachten hebt die niet goed door je schildklierfunctie worden verklaard, kan je arts beoordelen of aanvullend onderzoek zinvol is.

Kun je voorkomen dat je Hashimoto krijgt?

Op dit moment bestaat er geen bewezen methode waarmee je Hashimoto gegarandeerd kunt voorkomen.

Je kunt je erfelijke aanleg niet veranderen.

En we kennen geen enkele vermijdbare oorzaak die verantwoordelijk is voor alle gevallen van Hashimoto.

Gezond leven blijft natuurlijk belangrijk.

Maar een gezonde leefstijl is geen garantie dat je nooit een auto-immuunziekte zult ontwikkelen.

Hetzelfde geldt voor supplementen.

Er bestaat geen supplement waarvan overtuigend is aangetoond dat het Hashimoto bij iedereen kan voorkomen.

Wees vooral voorzichtig met hoge doses jodium en andere supplementen die de schildklierfunctie kunnen beïnvloeden.

Waarom lijkt Hashimoto soms ineens te beginnen?

Misschien voelde je je jarenlang gezond.

En ineens krijg je de diagnose Hashimoto.

Dat kan voelen alsof de ziekte van de ene op de andere dag is ontstaan.

Maar de diagnose en het begin van het auto-immuunproces hoeven niet op hetzelfde moment plaats te vinden.

Schildklierauto-immuniteit kan al aanwezig zijn terwijl je schildklier nog voldoende hormoon produceert.

Je TSH en FT4 kunnen dan nog normaal zijn.

Pas wanneer de schildklierfunctie verandert of er om een andere reden bloedonderzoek wordt gedaan, kan Hashimoto worden ontdekt.

Daarom weten we meestal niet precies wanneer het auto-immuunproces is begonnen.

Ook de hoogte van je TPO-antistoffen vertelt niet hoe lang je Hashimoto al hebt.

Een hoge anti-TPO-waarde is geen tijdlijn van de ziekte.

Heb ik Hashimoto veroorzaakt door te hard te werken?

Misschien heb je jarenlang hard gewerkt.

Te weinig geslapen.

Een moeilijke periode doorgemaakt.

Of lange tijd weinig ruimte voor herstel gehad.

Dat kan allemaal invloed hebben op hoe je je voelt.

Maar daaruit volgt niet dat je daardoor Hashimoto hebt veroorzaakt.

Er is geen wetenschappelijke basis om bij één persoon te zeggen dat te hard werken of te weinig rust nemen de oorzaak van Hashimoto is geweest.

Je hoeft je diagnose daarom niet te zien als het bewijs dat je iets verkeerd hebt gedaan.

Wat wel zinvol kan zijn, is kijken hoe je vanaf nu beter rekening kunt houden met je energie, gezondheid en eventuele behandeling.

Waarom heb ik Hashimoto gekregen en iemand anders niet?

Dit is misschien de moeilijkste vraag.

Soms zijn er risicofactoren te herkennen.

Misschien komt Hashimoto in je familie voor.

Misschien heb je een andere auto-immuunziekte.

Of werd de diagnose gesteld tijdens een periode waarin je schildklier extra werd onderzocht.

Maar zelfs dan weten we meestal niet precies waarom jij Hashimoto hebt ontwikkeld en iemand anders met vergelijkbare omstandigheden niet.

Dat kan onbevredigend voelen.

Toch is het medisch eerlijker dan achteraf één gebeurtenis als oorzaak aan te wijzen zonder dat we dat kunnen bewijzen.

Waardoor krijg je Hashimoto? Dit moet je onthouden

Hashimoto is een auto-immuunziekte van de schildklier.

Erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol. Daarnaast kunnen biologische en omgevingsfactoren bijdragen aan het ontstaan van schildklierauto-immuniteit.

Maar meestal kunnen we niet één duidelijke oorzaak aanwijzen.

Stress is niet bewezen als zelfstandige oorzaak van Hashimoto.

Een specifieke infectie is meestal niet als oorzaak aan te wijzen.

En er is geen bewijs dat je Hashimoto hebt gekregen doordat je gluten, zuivel of andere gewone voedingsmiddelen hebt gegeten.

Een hoge jodiuminname kan bij daarvoor gevoelige mensen wel ongunstig zijn voor de schildklier.

Het belangrijkste is dat je niet eindeloos hoeft terug te zoeken naar het moment waarop je iets verkeerd zou hebben gedaan.

Een veel nuttigere vraag vanaf je diagnose is:

**Hoe functioneert mijn schildklier nu, en welke controle of behandeling heb ik nodig?**

Daar kun je samen met je arts concreet mee verder.